Najsmutniejsza góra

Smutna Góra, niegdyś nosząca nazwę Łysej Góry (aczkolwiek nie z tego powodu stała się smutna…) znajduje się w Chełmie Śląskim (dla ścisłości – powiat bieruńsko-lędziński, województwo śląskie). Jest to wzgórze o wysokości 284,57 m n.p.m.

Jesienią 1831 roku na teren Górnego Śląska od strony zaboru rosyjskiego (Sosnowiec-Milowice…) dotarła zaraza cholery azjatyckiej, która to, zgodnie z danymi z kroniki, pochłonęła 280 ofiar. Obawiając się o zatrucie wód w studniach i rozprzestrzenienie się zarazy, nakazano chować zmarłych z dala od miasta, wywożąc ich w drewnianych skrzyniach z otwieranym dnem. Na miejsce pochówku wybrano Łysą Górę, która od tego momentu stała się Smutna.

Zgodnie z miejscową legendą zaraza cholery ustąpiła, gdy w Chełmie Śląskim (przy dzisiejszej ulicy Śląskiej) postawiono posąg Matki Boskiej depczącej węża.

Ku pamięci pogrzebanych nieszczęśników, u zbocza góry postawiono Krzyż Męki Pańskiej z wyrytym napisem: „Jezu, oddal od nas cholerę morową, jakąś Chełm karał w tym roku tą karą. Łysa Góra przed tym, teraz jest Smutną, bo nam przypominasz tę plagę okrutną”. Wiele lat później na szczycie wzgórza umieszczono tzw. Bramę Tysiąclecia, która stała się charakterystyczna dla tego miejsca.

Dziś Smutna Góra jest celem corocznej Drogi Krzyżowej, ale również dobrym punktem widokowym (przy ładnej pogodzie widok rozciąga się nie tylko na okoliczne wsie, ale również zbiornik Dziećkowice, a nawet Beskidy), celem rowerowych i pieszych wycieczek oraz miejscem wypoczynku.